Hành trình 10 năm để hiểu con và cũng là để hiểu chính mình
“Trên từng bước chân con” của tác giả Lý Tú Anh, do Thái Hà Books liên kết xuất bản, không chỉ đơn thuần là một cuốn sách về kỹ năng nuôi dạy con. Đọc cuốn sách, tôi có cảm giác mình đang bước vào một cuốn nhật ký được viết bằng nước mắt, sự bất lực, tình yêu thương và cả những phép màu rất đỗi đời thường của một người mẹ.
Với 236 trang sách, tác phẩm kể lại hành trình 10 năm người mẹ đồng hành cùng con vượt qua những tổn thương tâm lý và căn bệnh trầm cảm ở tuổi dậy thì - một hành trình có những ngày tưởng như không còn lối ra, nhưng cũng có những khoảnh khắc đủ để người ta tin rằng chỉ cần còn yêu thương và còn ở bên nhau, hy vọng vẫn luôn tồn tại.
Câu chuyện của một người mẹ không hoàn hảo
Điều khiến tôi ấn tượng ngay từ những trang đầu là tác giả không bắt đầu bằng những lý thuyết tâm lý khô khan hay những công thức nuôi dạy con hoàn hảo. Chị bắt đầu bằng chính câu chuyện của mình - câu chuyện của một người mẹ không hoàn hảo. Khi cơn bão trầm cảm xuất hiện trong cuộc đời con, phản ứng của người mẹ cũng rất giống với nhiều bậc cha mẹ ngoài đời: loay hoay, chối bỏ, cố gắng sửa chữa, rồi bất lực và sợ hãi. Chính sự chân thật ấy khiến câu chuyện trở nên gần gũi. Bởi đôi khi, điều đáng sợ nhất không phải là chúng ta không yêu con, mà là chúng ta yêu con nhưng lại chưa biết cách để con cảm nhận được tình yêu ấy.
Cuốn sách cũng đặt ra một vấn đề rất đáng suy ngẫm: trầm cảm ở tuổi học đường không phải là sự “vòi vĩnh”, “lười biếng” hay “ẩm ương” như những định kiến mà người lớn đôi khi vẫn gán cho trẻ. Đó là một vấn đề tâm lý nghiêm trọng cần được nhìn nhận bằng sự hiểu biết, kiên nhẫn và đồng cảm. Trong hành trình ấy, tác giả cũng không né tránh việc nhìn lại những sai lầm của chính mình - những lúc dùng quyền lực của cha mẹ để uốn nắn con, những kỳ vọng vô tình tạo thêm áp lực và những khoảng cách ngày càng lớn giữa hai thế hệ. Chính việc dám thừa nhận mình từng sai khiến câu chuyện trở nên đáng tin và có sức lay động hơn.
Mọi thứ bắt đầu từ sự chuyển hóa của chính người mẹ
Nhưng theo tôi, giá trị lớn nhất của “Trên từng bước chân con” không nằm ở câu chuyện về một đứa trẻ vượt qua trầm cảm, mà nằm ở sự chuyển hóa của chính người mẹ. Tác giả dần nhận ra rằng muốn giúp con, trước hết cha mẹ cũng phải học cách chữa lành những tổn thương, nỗi sợ và kỳ vọng của chính mình. Chị học cách buông bỏ kỳ vọng, hạ thấp cái tôi và chấp nhận rằng con là một cá thể độc lập, có cảm xúc, lựa chọn và con đường riêng.
Tác giả học cách lắng nghe mà không phán xét, lắng nghe không chỉ những điều con nói mà cả những tiếng thở dài, sự im lặng và những khoảng cách tưởng như vô hình. Và quan trọng hơn, chị học cách nhìn thế giới từ góc nhìn của con để hiểu những áp lực mà người trẻ hôm nay đang phải đối mặt: mạng xã hội, bạn bè, học tập, kỳ vọng thành tích và những áp lực vô hình mà thế hệ cha mẹ trước đây có thể chưa từng trải qua.
Điều duy nhất chúng ta thực sự có thể nắm giữ chính là giây phút đang sống
Một điểm thú vị khác của cuốn sách là tác giả không chỉ dừng lại ở việc kể lại những khó khăn, mà còn chia sẻ những cách thức rất gần gũi để xây dựng lại một môi trường sống tích cực cho con. Thiên nhiên trở thành một phần trong hành trình ấy. Màu xanh của cây cỏ, ánh sáng tự nhiên và một không gian sống dễ chịu được đưa vào ngôi nhà như một cách xoa dịu những căng thẳng và năng lượng tiêu cực. Bên cạnh đó là việc thực hành chánh niệm và sống chậm: hai mẹ con cùng tập thở, ngồi thiền và học cách trở về với khoảnh khắc hiện tại. Có lẽ đây cũng là một trong những thông điệp đẹp nhất của cuốn sách: đôi khi chúng ta quá lo lắng về ngày mai và quá day dứt về ngày hôm qua mà quên mất rằng điều duy nhất chúng ta thực sự có thể nắm giữ chính là giây phút đang sống.
Cha mẹ không thể sống thay cuộc đời của con
Và rồi có một bài học mà bất kỳ người làm cha mẹ nào cũng có thể suy ngẫm: cha mẹ không thể sống thay cuộc đời của con. Cha mẹ có thể yêu thương, nâng đỡ, bảo vệ và đồng hành, nhưng người bước đi trên con đường của mình cuối cùng vẫn phải là chính đứa trẻ. Trưởng thành không có nghĩa là cha mẹ tìm mọi cách để con không bao giờ gặp giông bão; trưởng thành có lẽ là khi cha mẹ đủ bình tĩnh để ở bên, đủ tin tưởng để không làm thay và đủ kiên nhẫn để cùng con đi qua giông bão.
Về văn phong, “Trên từng bước chân con” không cầu kỳ hay quá hoa mỹ. Tác giả kể chuyện bằng một giọng văn tự sự, mộc mạc và chân thành. Nhưng chính sự giản dị ấy lại tạo nên sức lay động. Có những đoạn khiến người đọc nghẹn lại vì thương cảm, cũng có những khoảnh khắc khiến người đọc thở phào khi hai mẹ con từng bước tìm được lối ra. Đặc biệt, vì câu chuyện được xây dựng dựa trên hành trình kéo dài một thập kỷ của chính gia đình tác giả nên mọi thứ đều mang tính chân thực, không được tô hồng thành một câu chuyện “chữa lành thần kỳ”.
Những ai nên đọc sách “Trên từng bước chân con”?
“Trên từng bước chân con” phù hợp nhất với những bậc cha mẹ đang có con trong độ tuổi vị thành niên, đặc biệt là giai đoạn từ 12-18 tuổi; những gia đình đang phải đối mặt với các vấn đề tâm lý như trầm cảm, lo âu; và cả những người đang muốn tìm một khoảng lặng để nhìn lại cách mình yêu thương, lắng nghe và kết nối với những người thân trong gia đình. Tuy nhiên, tôi nghĩ giá trị của cuốn sách không chỉ nằm ở việc dành cho những gia đình đang có vấn đề. Nó còn đáng đọc với bất kỳ ai từng là một đứa trẻ, từng cảm thấy mình không được hiểu, hoặc đang học cách trở thành một người biết lắng nghe và yêu thương tốt hơn.
Sau cùng, điều đọng lại sau “Trên từng bước chân con” không phải là một công thức nuôi dạy con hoàn hảo. Đó là một niềm tin rất giản dị: không có hành trình trưởng thành nào là hoàn toàn bằng phẳng, và đôi khi điều một đứa trẻ cần nhất không phải là một người cha, người mẹ luôn biết phải làm gì, mà là một người đủ yêu thương để không bỏ đi khi con đang ở những ngày khó khăn nhất. “Trên từng bước chân con” vì thế không chỉ là hành trình của một người mẹ đi cùng con, mà đó còn là hành trình của một người mẹ học cách bước ra khỏi những kỳ vọng, định kiến và nỗi sợ của chính mình để thực sự nhìn thấy con. Một cuốn sách về con, nhưng sau cùng lại khiến người đọc phải quay vào bên trong và tự hỏi: Mình đã thực sự hiểu người mình yêu thương chưa?
Link đặt sách “Trên từng bước chân con”
